Podstawy prawne realizacji i stosowania RDTL

Przed 26 listopada 2020 r. (wtedy w życie weszła Ustawa o Funduszu Medycznym) decyzję o sfinansowaniu leku pacjentowi w ramach RDTL podejmował Minister Zdrowia na wniosek świadczeniodawcy (szpitala), a całą tę procedurę regulowały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: „k.p.a.”).

Co zmieniła Ustawa o Funduszu Medycznym?

Ustawa o Funduszu Medycznym wprowadziła szereg zmian w procedurze RDTL, w tym m.in. przekazała decyzję o finansowaniu produktu w procedurze RDTL do rąk świadczeniodawców (szpitali), co szczegółowo opisano powyżej.

Do 25 listopada 2020 r.

Decyzję podejmował Minister Zdrowia na wniosek szpitala. Postępowanie toczyło się w oparciu o k.p.a., a pacjent mógł dochodzić swoich praw w sądzie.

Od 26 listopada 2020 r.

Decyduje świadczeniodawca wraz z konsultantem. Procedura nie jest postępowaniem administracyjnym, więc pacjentowi nie przysługują gwarancje procesowe z k.p.a.

Zaleta nowego rozwiązania

W wielu sytuacjach może ono faktycznie przyspieszyć całą procedurę. Duże ośrodki często mają w swoim składzie personalnym większość konsultantów wojewódzkich, a czasami nawet krajowych, co może ograniczyć zbędną biurokrację i potrzebę przesyłania dokumentów.

Ograniczenie praw pacjenta

Trzeba jednak pamiętać, że to rozwiązanie (w którym nie decyduje MZ, ale świadczeniodawca wraz z konsultantem) nie toczy się w oparciu o procedurę administracyjną. Pacjent nie ma więc wszystkich gwarancji procesowych wynikających z k.p.a.:

  • nie może odwołać się od decyzji, która zapada przecież w sprawie jego życia i zdrowia,
  • nie może zaskarżyć decyzji do sądu,
  • nie ma możliwości odniesienia się do dowodów zebranych w sprawie.
Dlaczego to ważne?

W przeszłości zdarzały się przypadki, że odmawiając RDTL danej osobie argumentowano, iż nie wykorzystała ona alternatywnych terapii – nie biorąc pod uwagę, że cierpi np. na choroby współistniejące, które uniemożliwiają skorzystanie z tych alternatyw terapeutycznych. W trybie przepisów k.p.a. pacjent mógłby takie niespójności wykazać i być może otrzymać niezbędny lek w ramach RDTL.

O ile poprzednie przepisy też nie były doskonałe w tym względzie, to przynajmniej postępowanie toczyło się w oparciu o k.p.a. i pacjent mógł w sądzie dochodzić swoich praw. Niestety, ze względów finansowych interes szpitala obawiającego się długów może być sprzeczny z interesem pacjenta, który chce mieć dostęp do leczenia.

Aktualne regulacje w zakresie RDTL

  • art. 47d–47i Ustawy o świadczeniach – ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 z późn. zm., dalej: „Ustawa o świadczeniach” lub „u.ś.”)
  • art. 33 ust. 2 i 3 Ustawy o Funduszu Medycznym – ustawa z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym (Dz. U. poz. 1875, dalej: „Ustawa o Funduszu Medycznym”)
  • zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia („NFZ”) w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej
Sprawdzaj aktualną wersję zarządzenia

Zarządzenia Prezesa NFZ są stosunkowo często aktualizowane, dlatego należy sprawdzać na stronach NFZ, która wersja jest w danej chwili aktualna.

Zarządzenia Prezesa NFZ
  • 1 kwietnia 2022 r.
    Wchodzą w życie nowe zasady składania dokumentów związanych z RDTL, wprowadzone Zarządzeniem Prezesa NFZ nr 27/2022/DSOZ z dnia 10 marca 2022 r., dotyczącym warunków umów w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Wnioski o RDTL składa się za pomocą aplikacji portalowej Centralnej Bazy Wniosków i Decyzji (CBWiD): https://cbwid.nfz.gov.pl/.
  • od 1 stycznia 2025 r.
    Kwestię RDTL reguluje §19 zarządzenia nr 130/2024/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 24 grudnia 2024 r. w sprawie szczegółowych warunków umów w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (dalej: „Zarządzenie”): Zarządzenie 130/2024.

Komunikaty Ministra Zdrowia

Dodatkowo – choć nie są to przepisy prawa – należy korzystać z Komunikatów Ministra Zdrowia (dalej również: „MZ”), np.: